امروزه پویش­, های جهانی شدن نه تنها ساحت عینی زندگی اجتماعی جوامع، بلکه ساحت نظری و روش شناختی علوم اجتماعی در تحلیل و تبیین پدیده­, های اجتماعی را نیز متحول کرده است؛ به عبارت دیگر پویایی­, های رایج در جهانی شدن، مقیاس­, های قدیمی تحلیل پدیده­, ها در درون قلمرو علوم اجتماعی را بی اعتبار ساخته است. در این راستا، اتخاذ چشم انداز روش شناسانه جدید، برای مطالعه پدیده­, ها و موضوعات اجتماعی از اهمیت حیاتی برخوردار شده است؛ بنابراین سوال اصلی پژوهش این است که در عصر جهانی شدن، اهمیت و ضرورت کاربست «جهان-محلی­, گرایی روش­, شناختی» در تحلیل پدیده­, های اجتماعی و سیاسی چیست؟ فرضیه متناسب با سوال پژوهش این است که «جهان­, ­,-محلی­, گرایی روش شناختی» فراتر از ملی­, گرایی روش شناختی و جهان­, گرایی روش شناختی، ابزارهای تفسیری و تحلیلی جدیدی برای فهم پدیده­, های اجتماعی در اختیار دانش پژوهان سیاسی و اجتماعی قرار می دهد. یافته­, های پژوهش نشان می دهند که در چارچوب جهان-محلی­, گرایی روش شناختی، این امکان و فرصت به وجود خواهد آمد تا دو پدیده جهانی و محلی را هم زمان و در یک رابطه دیالکتیکی با هم مورد بررسی و تبیین قرار دهیم. در این تحقیق، جهان ­, محلی­,-گرایی روش شناختی به عنوان متغیر مستقل و فهم پدیده­, های اجتماعی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

مسیله محوری این پژوهش جهانی شدن و کاربست«جهان-محلی گرایی روش شناختی» در تحلیل نتایج متفاوت جنبش های پسا 2011 عربی است. جهانی شدن روند و تزی تحول آفرین است که در ابعاد مختلف، بیشتر مناطق جهان را تحت تاثیر قرار داده است. در این راستا منطقه خاورمیانه عربی یکی از این مکان ها است که در چند دهه اخیر مورد رسوخ فرایندهای جهانی شدن بوده است و دگرگونی های را در حیات سیاسی کشورهای این منطقه موجب شده است. پرسش اصلی این است که جهانی شدن در مواجه با نظام های سیاسی مختلف عربی چگونه منجر به بروندادهای متفاوت در مسیر جنبش های موسوم به بهار عربی شده است؟ فرضیه این است که جهانی شدن به مثابه فرایندی تحول آفرین در یک رابطه دیالکتیکی با بافت ها/ساخت های متفاوت داخلی هر کدام از کشورهای عربی، بروندادهای متفاوتی را در مسیر این جنبش ها موجب شده است. در این پژوهش پس از بیان اهمیت جامعه شناسی جهانی شدن، سعی خواهیم داشت به تحلیل جنبش های پسا 2011 عربی و نتایج متفاوت آنها در چارچوب جهان-محلی گرایی روش شناختی (به مثابه هدف پژوهش) بپردازیم. یافته های پژوهش نشان می دهد که منطق دیالکتیکی نهفته در جهان-محلی گرایی روش شناختی سبب افزایش فهم ما از مکانیزم تاثیر گذاری جهانی شدن بر نتایج متفاوت جنبش های پسا 2011 عربی خواهد شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

جهانی شدن تاثیر عمیقی در اقتصاد سیاسی کشورها و افزایش تجارت بین الملل داشته است. از سوی دیگر منطقه گرایی نوین در طی دو دهه گذشته در نقاط مختلف جهان به روندی رو به رشد تبدیل شده که منجر به فزونی تجارت بین کشورهای عضو و روان سازی جریانات مالی انسانی در درون منطقه شده است. این امر به عنوان گامی در مسیر تقویت جهانی شدن تلقی می گردد. اما برای عده ای، این رویکرد از یک سو موجب کاهش تجارت بین منطقه ای و کاهش فرایندهای اقتصادی جهانی و از سوی دیگر باعث تشدید زیان برای دیگر مناطق و کشورها شده است. بر این اساس منطقه گرایی مانعی در مقابل جهانی شدن تلقی می شود. این مقاله بر آن است تا نشان دهد منطقه گرایی نوین به رغم افت و خیزهای آن نه تنها مانعی در مسیر جهانی شدن نیست بلکه از یک سو نقشه راه جهت ورود به فرایندهای جهانی شدن می باشد و از سوی دیگر ساز و کاری اساسی جهت هدایت و تسریع روند جهانی شدن است. هنگامی که نظام جهانی با بحران های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی روبه رو می شود اتحادیه های منطقه ای برای حمایت از اعضای خود تا حدودی درون گرا و حمایت گرا می شوند اما در مسیر خروج نظام بین المللی از بحران، آنها نیز هم گرایی جهانی خود را تشدید می کنند.

این مقاله بر آن است که تعبیر از "جهانی شدن" به عنوان یک نظام به جای یک فرآیند گمراه کننده است و ما را از پرداختن به موضوعات بنیادین در باب دولت- ملت مسایل ژئوپلیتیک ومناسبات بین المللی غافل می سازد. به ویژه این مقاله بر این باور است که هر گونه مداقه در فرایندهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی باید شامل دو حوزه که اغلب مورد بی توجهی هستند باشد: 1- از حضور دولت، به خصوص دولت ایالات متحده امریکا، به عنوان بازیگر اصلی در فرایندهای بین المللی به هیچ وجه کاسته نشده است. 2- درک دولت امریکا و نقش آن درمناسبات جهانی باید حضور و قدرت "مرام" آمریکایی که توسط خود آن دولت با همکاری تعداد کثیری از گروههای" خصوصی" ساخته شده است را در بر گیرد. در این مقاله پیشنهاد میشود که بررسی تاریخی سیاست خارجی ایالات متحده پس از جنگ جهانی دوم، ما را فراتر از "تاریخ دیپلماسی" متعارف و "جهانی شدن" می برد و به سوی غور در شبکه متشکل از دولت و حوزه خصوصی هدایت می کند. در عین حال این نوشتار مقوله" سیادت" که به معنای تحمیل شبکه دولت آمریکا و حوزه خصوصی به بقیه جهان است را نمی پذیرد. بر عکس تننشها و حتی تضادهای موجود در سیاست خارجی ایالات متحده و ایدئولوژی آمریکایی منجر به گشایش فضایی کالبدی و گفتمانی میشود که در آن واکنش ها و چانه زنیهای سیاسی مجال ظهور نمی یابند. ما تنها نظاره گران قدرت امریکا نیستیم، اما نیرویمان تحت مقوله های مجردی چون جهانی - محلی شدن محدود می شود.

تحقیق حاضر با این سوال که چه نسبتی بین احساس محلی گرایی و ملی گرایی در آذربایجان ایران به مرکزیت شهر تبریز وجود دارد، آغاز شد. روش تحقیق در این پژوهش از نوع پیمایشی و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه بود. جامعه آماری این تحقیق مردم باسواد ساکن در شهر تبریز بودند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی از بین این جامعه تعداد 224 نفر به عنوان نمونه آماری تحقیق انتخاب شدند. نتایج حاصله از تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که میزان ملی گرایی در سطح شهر تبریز بسیار قوی تر از محلی گرایی می باشد. آزمون فرضیات فرعی نشان داد که با وجود ضعیف بودن حس محلی گرایی، عواملی مانند ارتباط با اقوام هم ریشه در آن سوی مرز و زبان محلی می تواند آن را تقویت کند و عواملی مانند مذهب تشیع، جشن ها و اعیاد ملی و مذهبی می توانند ملی گرایی را تقویت کنند.  

مضامین ناظر به جهانی شدن در ادبیات غالباً به دشواری قابل تشخیص است. یک اثر ادبی در چه زمانی، در چه شرایطی و در چه ابعادی «جهانی» ملاحظه می شود؟ آثار نویسنده ی معاصر فارسی، «گلی ترقی» از یک سو ویژگی های آثار جهانی شده ی ادبی را داراست و از سوی دیگر، عمیقاً ریشه در بنیادهای محلی و بومی دارد. این دوسویگی و مرزبندی میان جهانی شده گی-و محلی بودنِ آثار خانم ترقی براساس نمونه هایی چند و تحلیل آن ها در این مقال بررسی خواهد شد. از یک سو می توان این آثار را به دلیل ترجمه به زبان های مختلف و همچنین شرایط زندگی نویسنده ای که در جوانی در آمریکا تحصیل و بیش از چهل سال در پاریس زندگی کرده است، ادبیات جهانی توصیف کرد. از سوی دیگر، عمیقاً در خاطرات کودکی ترقی و سنت هایی که خانواده ی مرفه تهرانی و فرهنگ ایرانی ریشه دوانده اند. در برخی داستان ها، خواننده با هر دوی این ویژگی های موازی و در هم تنیده مواجه می شود. عناصری از زندگی مدرن غربی که تاحدی بر سنت و فرهنگ ایرانی تأثیر می گذارد و گاه حتی تضاد ایجاد می کند و به نوعی با آن ناسازگار است.